Nằm trong lòng Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) – đơn vị kế thừa trực tiếp truyền thống 120 năm từ Đại học Đông Dương (1906) – Kho sách Đông Dương không chỉ là một bộ sưu tập tài liệu, mà còn là một "bảo tàng tri thức" sống động, nơi lưu giữ những chứng tích quý giá về sự giao thoa văn hóa và khoa học giữa phương Tây và phương Đông vào đầu thế kỷ XX.
1. Quy mô và Tầm vóc Tri thức
Được hình thành ngay từ những ngày đầu thành lập Đại học Đông Dương năm 1906, kho sách quy tụ hơn 4.000 ấn bản quý hiếm. Đây là một hệ thống tri thức đồ sộ, phản ánh đầy đủ diện mạo của giáo dục đại học châu Âu thời bấy giờ được chuyển hóa vào bối cảnh Đông Dương:
- Khoa học tự nhiên & Kỹ thuật: Những bộ sách nền tảng về Toán học, Vật lý học, Hóa học và đặc biệt là Nông lâm học – ngành kinh tế mũi nhọn thời bấy giờ.
- Y sinh học: Điển hình là tuyển tập 20 cuốn Hiệp ước về Động vật học, cùng các bộ sách ảnh thủ công về các loài thú và chim quý, thể hiện trình độ in ấn và nghiên cứu phân loại học bậc cao.
- Khoa học Xã hội & Nhân văn: Đây là thế mạnh đặc biệt của kho sách với các công trình khảo cứu về Khảo cổ học, Dân tộc học và Văn hóa học. Những tư liệu này là chìa khóa để giải mã đời sống xã hội, chính trị và kinh tế của khu vực Đông Dương giai đoạn giữa thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX.
2. Chứng tích lịch sử và Giá trị Văn hóa
Vượt ra khỏi giá trị học thuật, kho sách còn là một "chứng tích lịch sử" vô giá. Bộ Công báo đồ sộ cùng hệ thống hồ sơ về nền cai trị thực dân, những bức ảnh chân thực về cuộc sống thường nhật của mọi tầng lớp xã hội xưa đã tạo nên một bức tranh toàn cảnh về một giai đoạn lịch sử đầy biến động. Mỗi trang sách, mỗi dấu triện trên tài liệu đều mang hơi thở của thời đại, khẳng định vị thế của ĐHQGHN như một trung tâm lưu giữ tinh hoa trí tuệ của dân tộc và khu vực.
3. Sứ mệnh Bảo tồn và Khai phá trong Kỷ nguyên Số
Đứng trước thách thức của thời gian và điều kiện khí hậu nhiệt đới, việc bảo tồn kho sách Đông Dương không chỉ dừng lại ở công tác lưu trữ vật lý. Trong chiến lược phát triển của Trung tâm Thư viện và Tri thức số (VNU-LIC), một lộ trình hiện đại hóa đang được thực thi quyết liệt:
- Số hóa di sản: Chuyển đổi các bản gốc sang định dạng số chất lượng cao, giúp các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới có thể tiếp cận và tra cứu dễ dàng mà không làm ảnh hưởng đến nguyên bản.
- Phục chế kỹ thuật số: Sử dụng công nghệ tiên tiến để hồi sinh những trang sách đã xuống cấp, đảm bảo tri thức được lưu truyền vĩnh cửu.
- Kết nối tri thức: Tích hợp kho liệu số này vào hệ sinh thái quản trị tri thức hiện đại, biến những tài liệu trăm năm thành nguồn tài nguyên phục vụ đào tạo và nghiên cứu đỉnh cao trong thế kỷ XXI.
Kho sách Đại học Đông Dương chính là nhịp cầu nối liền quá khứ tự hào với tương lai rạng rỡ của Đại học Quốc gia Hà Nội. Giữ gìn kho sách này chính là giữ gìn bản sắc, tâm hồn và trí tuệ của một đại học có bề dày truyền thống hàng đầu Việt Nam.